تبلیغات
عطر گل یاس - توسل در قرآن
عطر گل یاس
الهم عجل الولیک الفرج
سه شنبه 30 آبان 1391 :: نویسنده : هادی الماسی

55102129180400463625.jpg
توسل در قرآن
توسل یعنی نزدیکی به خدا وند است یا وسیله تقرب به خدا است. کسی که به وسیله شخصی به خددا متوسل می شود به خاطر محبتی است که به او داشته واعتقادی که در مورد اوداردومعتقد است که خدا وند سبحان او را دوست دارد.توسل جستن به غیر خدای سبحان ،ویاری خواستن از پیامبران و اولیای الهی که درزمان های مختلف نزدمسلمانان معمول ومتعارف بوده ،به معنای شریک قراردادن آنان در افعال خداوند نیست. بلکه مقصود،آن است که خداوند حاجات وخواسته های مردم را به برکت وجود آنان براورده می سازد،در حقیقت آنان به وسیله اولیا به خود خداوند متوسل می شوند،وخدا را می خوانند تا خواسته های آنان را براورده سازد،واولیای خدا را می خوانند تا اجابت خواسته های آنان را ازخدا بخواهند.توسل یک امر واجب وضروری نیست وراه منحصر اجابت دعا ،توسل نمی باشد. مهم دعاست وبه درگاه خداوند رفتن است. بنابراین هدف ما دراین تحقیق این است که توسل در قرآن واولیاءالله باشد متوسل شدن به قرآن واولیاء الله یک موضوع قدیمی است که درهر زمان وهر مکان وجود داشت وبین مسلمانا ن شیعه همیشه وجود داشته ودارد.مسلمانان با متوسل شدن به خدا واولیاءالله برای رفع مشکل خود می پردازند به همین اساس برآن شدیم تادر آن تحقیقی که الان در دسترس شما خوانندگان عزیز قرار دارد ،روشی ابتکاری وجالب برای تقویت صفوف ارائه دهیم. دراین روش این مسئله کاملا روشن خواهد شد که موارد مهم اختلاف پیرامون مکتب اهلبیت (ع) با اهل سنت، ریشه در کتاب های معروف  آنها دارد وآنچه شیعه در این موارد می گوید مدرک یا مدارک روشن آن درکتاب اهل سنت است وبه گفته یکی از علمای آزاد اندیش اهل سنت:(شیعیان می توانند تمام اصول وفروع مذهب خود رابا کتب ما اثبات کنند ).اگر این مطلب ثابت شود که به خواست خدا  درهمین تحقیق ثابت خواهد شد دیگر چه جای سرزنش یا نگرانی یا شبه افکنی نسبت به عقاید پیرامون مکتب اهلبیت (ع)، وبه یقین این امر سبب خوشبینی ونزدیکی صفوف وبر طرف شدن سوء ظن از افراد منصف ومنطقی خواهد شد وا یرا ن که یک کشور نیرومند اسلامی است،به صورت یک مدافع قوی باقی خواهد ماند و همچنین سایر شیعیان جهان.آرزومندیم که باخواندن این تحقیق به ما ثابت شود که توسل به خدا واولیاءالله کم چیزی نیست .به طور اجمال ،توسل به اولیای خداوند امری است که عقل آن را می پسندد ،وسیره پیامبر اکرم (ص) وامامان (ع)و همه مسلمانان،از گذشته تا کنون ،بر جواز توسل به اولیای الهی استوار بوده است،وپیامبر اکرم(ص) وامامان(ع) مردم را به توسل جستن به قران والیای خدا تشویق می کردند.


معنی لغوی توسل:
توسل درلغت به معنی انتخاب وسیله ،و وسیله به معنای چیزی است که انسان رامتقرب به دیگری کند.به عبارت دیگر؛وسیله درمفهوم لغویش به معنی هر چیزی است که باعث تقرب می گردد.
تعریف وسیله: وسیله دراصل به معنی تقرب جستن ویا چیزی که باعث تقرب دیگری به دیگری از روی علاقه ورغبت می شود1
توسل (وسیله) درقرآن مجید:در قرآن مجید واژه وسیله در دو آیه به کار رفته است.اول آیه 35سوره مائده که می گوید:( یا ایّهاالذین امنو التقوا الله وابتقوا الیه الوسیله وجاهد وفی سبیله لعلکم تفلحون:(ای کسانی که ایمان آورده ایید پر هیزگاری پیشه کنید ووسیله ای برای تقرب به خدا انتخاب نمایید ودر راه او جهاد کنیید که رستگار شویید.).(سوره مائده ،آیه35)
مخاطب دراین آیه هم افراد باایمانند:در این جا سه دستور داده شده است اول تقوا دوم انتخاب وسیله یعنی وسیله ای که ما را به خدا نزدیک می کند سوم جهاد در راه خدا نتیجه مجموع این صفات،(تقوا وتوسل وجهاد )همان چیزی است که در آخر ایه آمده است:( لعلکم تفلحون: این باعث فلاح ورستگاری شماست).
دومین مورد که وسیله در قرآن مجید به کار رفته است ،آیه 56سوره اسراء است (قل ادعو الذین زعمتم من دونه فلا یملکون کشف الضر عنکم ولا تحویلا):(ای پیغمبرمامشرکان را  بگو:از این بتها آن را که بجز خدا موثر می پندارند درحوایج خود بخوانید تا ببینید که نه دفع ضرری از شما توانند کرد ونه تغییر حالی به شما توانند داد .)2


1.مکارم شیرازی،ناصر،شیعه پاسخ می گوید،1387،ص230.
2.همان منبع؛ص231و232.
توسل به پیامبران و اولیای الهی:
یکی از ضروریات دین اسلام واز ارکان توحید که همه پیرامون پیامبر اکرم(ص) بر آن اتفاق نظر دارند،آن است که تدبر نظام عالم،صرفاَََ در دست خداوند است ،ومسائلی از قبیل :آفریدن،روزی دادن،زنده کردن،میرانیدن،قرار دادن شب وروز ،تاریکی ونور،نزول باران و...... صرفاَ توسط خداوند انجام می شود وقرآن کریم درآیات متعددی بر این معنا تاکیئد ورزیده است وهمه انواع شرک(درالوهیت،ربوبیت ،عبودیت و....)را به شدت رد می کند .اما ما باید توجه داشته باشیم که توسل جستن به غیر خدای سبحان،ویاری خواستن از پیامبران واولیای الهی که در زمان های مختلف نزد مسلمانان معمول ومتعارف بوده ،به معنای شریک قرار دادن آنان در افعال خداوند نیست.بلکه به این معنا است که آنان از مقربان در گاه الهی بوده ودر پیشگاه خداوند دارای موقعیت واحترام ویژه ای هستند، وبه همین جهت سبب وسلیه جریان فیض خداوند می باشند. اعتقاد به توسل مسئله ای است که از قرآن کریم وسنت شریف نبوی نشاءت گرفته است.موجود ارزشمندی که به او متوسل می شویم: گاهی عمال صالح است که ما را به پروردگار جهان نزدیک می سازد وگاه یک انسان برومند است که در این پیشگاه خداوند از جایگاه واحترام ویژه ای بر خور دار است.
توسل در گسترده آیات ودلیل عقل:
این مسئله یعنی توسل به اولیاءالله درپیشگاه خدا و حل مشکلات مادی ومعنوی از مهمترین وجنجالی ترین مباحث میان وهابیان وسایر مسلمین جهان است. وهابیان تصریح می کنند که توسل الی الله با اعمال صالحه اشکالی ندارد ،ولی توسل به اولیاءالله جایز نیست . آن را نوعی شرک می دانند،در حالی که سایر مسلمین جهان توسل به اولیاءالله را به معنایی که شرح خواهیم داد مجاز می شمارند. پندار وهابیان این است که آیاتی از قران مانع از این توسل است وآن را شرک می شمارند،از جمله آیه شریفه(ما نعبدوهم الا لیعربون الی الله زلفی) که درباره معبود هایی مانند فرشتگان استو مشرکان جاهلیت می گفتند:(اگر ما آنها را پرستش می کنیم برای این است که ما را به خدا نزدیک کند)وقرآن این سخن آنها راشرک می شمارد. 1
درآیه ای دیگر می گوید:( فلا تدعوا مع الله احداَ) کسی را با خدا نخوانید. 2  


1. سوره زمر ،آیه 3
2.سوره جن،آیه 18
توسل درروایات اسلامی:
بسیاری از این روایات مر بوط به توسل به شخص پیغمبر اکرم(ص) است که گاه قبل از تولد وگاه بعد از تولد  ویا درحال حیات ،و گاه بعداز رحلت آن حضرت می باشد.
البته قسمت دیگری هم مربوط به توسل به غیر پیغمبر اکرم(ص) از رجال دین است . اضافهمی کنیم که بعضی به صورت درخواست و دعا است وبعضی به صورت تقا ضای شفاعت درپیشگاه خدا و بعضی خدا را به مقام پیغمبر اکرم (ص) خواندند.خلاصه تمام اقسام توسل دراین روایات دیده می شود به گونه ای که راه را بر تمام بهانه جویان  وهابی می بندد از جمله این روایات عبارت از :
1.توسل آدم به پیغمبر اکرم(ص) می فرماید: هنگامی که آدم مرتکب آن خطای خود شد، عرض کرد:(یارب اسئلک بحق محمد لما غفرت لی ؛خدایا من تو را به حق محمد (ص) می خوانم که مرا ببخشی.)خداوندعالم  فرمود :تو محمد(ص) را از کجا شناختی در حالی که هنوز او را نیا فریده ام؟آدم عرض کرد :پروردگارا این به سبب آن است که وقتی مرا باقدرت خود آفریدی واز روح خود در من دمیدی ،سرم را بلند کرده ودیدم این جمله بر پایه های عرش نوشته شده است :(لا اله الا الله محمد رسول الله ). از این عبارت فهمیدم که تو نام محمد را به نام خود اضافه نمی کنی مگر به این دلیل که محبوب ترین خلایق نزد توست خدا وند خطاب کرد:آدم راست گفتی (انه لا حب الخلق الی ؛او محبوب ترین خلق نزد من است).(ادعونی به حق فقد غفرت لک:به حق محمد مرا بخوان من تورا می آمورزم).
2.توسل به ابوطالب عموی پیغمبر اکرم(ص):
وقتی خوشکسالی در مکه واقع شد قریش نزد ابوطالب رفته و گفتند :تمام بیابان ها خشک شده، قطعی هم همه جا را در هم کوبیده ، بیا یرویم واز خدا طلب باران کنیم .ابوطالب حرکت کرد در حالی که کودکی یا او بود (منظور از کودک پیغمبر اکرم(ص) است که در حال طفولیت بود).چهره این کودک مانند آفتاب درخشان بود. ابوطالب در حالی که پیغمبر اکرم (ص)را بقل کرده بود،پشت خود را به کعبه چسبانید وبه همین کودک متوسل شد؛در حالی که درآسمان هیج ابری نبود، ناگهان ابرها از این طرف به آن طرف درآسمان ظاهر شدند وبه هم پیوستند وچنان بارانی بارید که بر اثر آن بیابان های خشک سر سبز شد.
3.توسل به عموی پیغمبر (ص)عباس:عمر بن خطاب هنگامی که درمدینه قحطی شد به وسیله عباس بن عبدالمطلب از خدا تقاضای باران کرد وعبادتش درموقع دعا این بود : (الهم انا کنا نتوسل علیک بنینا وتسقینا وانا نتوسل علیک بعم نبینا فاسقنا)؛خداوندا ما به پیامبر خود متوسل می شدیم وتو باران برای ما می فرستادی،الان ممتوسل به عموی پیغمبرمان می شدیم،باران برای ما بفرست). راوی می گوید به دنبا ل آن بارن فراوانی نازل شد. 1
حضرت علی (ع)د ر نهج البلاغه بهترین وسیله نزدیکی به خدا را چه می دانند؟
بهترین چیزی که به وسیله آن می توان به خدا نزدیک شد ایمان به خدا وپیابر او وجهاد در راه خدا است که قلعه کوهسار اسلام است ، و همچنین جمله اخلاص (لا اله الا الله) که همان فطرت توحید است، وبر پا داشتن نماز که آیین اسلام است و زکوه که فریضه واجب است،و روزه ماه رمضان که سپری است دربرابر گناه و کیفر های الهی ،وحج عمره که فقر وپریشانی رادور می کند وگناهان را می شوید،و صله رحم که ثروت را زیاد وعمر را طولانی می کند ،انفاق های پنهانی که جبران گناهان می نماید و انفاق آشکار که مرگ های ناگوار وبد رادور می ساز د وکار های نیک که انسان را از سقوط  نجات می دهد ونیز شفاعت پیامبران و امامان وبندگان صالح خدا که طبق صریح قرآن باعث تقرب به پروردگار گردد،درمفهوم وسیع توسل خداست،و همچنین پیروی از پیامبر و امام و گام نهادن در جای گام آنها زیرا همه این ها موجب نزدیکی به ساحت قدس پروردگار می باشد حتی سوگند دادن خدا به مقام پیامبران وامامان وصالحان که نشانه علاقه به آنها واهمیت دادن به مقام ومکتب آنان می باشد جزء این مفهوم وسیع است.2





1.مکارم شیرازی ،ناصر ،شیعه پاسخ می گوید،1387،ص238-242.
2.نهج البلاغه،خطبه110.


توسل در سیره مسلمانان:
از محمد بن ادریس شافعی ،پیشوای مذهب شافعی نیز اشاره ای بر جای مانده که نشان می دهد وی عمیقا معتقد به توسل بوده است،به ویژه توسل به اهلبیت رسول گرامی اسلام(ص). وی می گوید:خاندان پیامبر وسیله من به سوی خدا هستند وامیدوارم که به خاطر آنان، فردای قیامت ،نامه اعمالم به دست راست من داده شود. شافعی درجای دیگری از دیوانش در ستایش اهلبیت پیامبر (ص) می گوید : (اگر گناه من دوستاشتن خاندان محمد است،این گناهی است که هیچ گاه از آن توبه نخواهم کرد). خاندان پیامبر (ص) در روز قیامت ودر هنگامی که شأن ومنزلت انان برای ناظران آشکار گردد،شفاعت کنندگان من هستند. شافعی در اشعارش با صراحت تمام از اهلبیت پیامبر (ص) را به عنوان شفاعت کنندگان خود معرفی می کند .
چهار مسئله توسل به اولیای خدا در میان مسلمانان صدر اسلام بگونه ای رایج بوده که آنان به طور گسترده ای در اشعار خود از آن یاد کرده وپیامبر(ص) را به عنوان وسیله بین خود وخدا معرفی کرده اند از جمله در قصیده ای که سواد بن قارب در باره پیامبر سروده است آمده است :شهادت می دهم که پروردگاری جز خدا نیست وتو برهر پنهان و پوشیده ای امینی، و گواهی می دهم که تو –ای فرزند گرامیان وپاکان –در میان دیگر پیامبران ،نزدیک ترین وسیله به سوی خدا هستی. پیامبر اکرم(ص) این اشعار را شنید ولی هیچ گاه سراینده آن را از بیان چنین سخنی منع نکرده،و او را به شرک وبدعت متهم نساخت.1

توسل از منظر اهلبیت پیامبر (ص):
توسل از نگاه امامان (ع)نیز امری پسندیه است وآنان مردم را به توسل جستن به قرآن واولیای خدا تشویق می کردند.از جمله در دعا های امام سجاد (ع)آمده است: بار الها من این که به وسیله مقام بلند محمدی،وولایت وطریقیت روشن علوی به تو تقرب می جوییم،و به واسطه آن دو به سوی تو رو می کنم  که مرا از شر این وآن پناه دهی .2
از حضرت فاطمه زهرا (س) نقل است که فرمود :ستایش می کنم خدایی را که به خاطر عظمت ونورش،همه مو جوداتی که در زمین هستند ، برای تقرب به خداوند به دنبال وسیله اند ،وما (خاندان پیامبر (ص)) وسیله تقرب به خداوند در میان بندگانش هستیم.


1.دیوان شافعی ،1378،ص162
2.صحیفه سجادیه،دعای49
عایشه از پیامبر (ص) نقل کرده که در باره خوارج فرمده اند :خوارج بد ترین آفریده های خدا هستند ،وبهترین بنده خدا (علی بن  ابوطالب (ع)) که نز دیک ترین وسیله به خداوند می باشد آنان را خواهد کشت.
توجیه وهابی ها این است که مرادخداوند از (وسیله) چیست؟:
توجیه وهابی ها این استکه مراد خداوند  از (وسیله)اعمال صالح است. یعنی خداوند از مومنان می خواهد که با توسل به اعمال صالح خود ،به او تقرب بجویند . اما بنابر روایات بسیاری ،(وسیله)اعم از عمل صالح واشخاص صالح است معروف است که عمر ،در قضیه استسقا به مردم خطاب کرد حضرت عباس عموی پیامبر را وسیله بین خود وخدا قرار دهید:(واتخذوه وسیله الی الله عزوجل فیما نزل بکم)1  
مخالفان توسل:
 مخالفان توسل ،برای اثبات  نظر خود به چند آیه در قران ومقداری روایات استناد می کنند در مجموع نظر آنان این است که(کسی که از پیامبر درخواست نماید واز او طلب شفاعت کند،اسلام خود راتباه ساخته است).پیش بیان ونقد ادله مخالفان، یاداوری می کنیم که اکثریت اهل سنت،در مسئله توسل وتبرک با شیعه موافق اند.شماربسیاری ازعا لمان اهل سنت ، در باره جواز توسل به اولیای الهی ،سخنان روشن ومبسوطی گفته اند .

دلایل یا بهانه هایی که وهابیون برای انکار توسل می آورند بدین شرح است:
در قرآن کریم آیاتی وجود دارد که خواندن غیر خدا رانهی می کنند .از جمله :1(والذین تدعون من دونه ما یملکون من قطمیر؛آنان که غیر خدا را می خوانند مالک پوسته  هسته خرمایی هم نیستند .)وقتی می فرماییم (من دون الله)(یعنی هر کس وهر چیز غیر خدا ،حتی پیامبران وامامان).2  

1.حاکم نیشابوری،المستدرک،ج3،ص334.
2.سوره فاطر ،آیه 13.



2.(ان تدعو هم لا یسمعوا دعاء کم ولو سمعوا ما استجابوا لکم ویوم القیامه یکفرون بشر ککم ولا ینئک مثل خیر(اگر شما آنها را بخوانید،آنها صدای شما را نمی شنوند . اگر هم بشنوند ،نمی توانند دعای شما را اجابت کنند .روز قیامت به شرکتان غافل می شوید. هیچ کسی به اندازه خداوند به شما خبر نمی دهد.)اگر مردگان صدای ما را نمی شنوند ،توسل به آنان چه سودی دارد ؟1
3.قل ادعوا الذین من دون الله لا یملکون مثقال ذره فی السماوات ولا فی الا رض وما فیهما من شرک وماله منهم من ظهیر .ولا تنفع الشفاءعند ه الا لمن اذن له حتی اذا فزع ان قلوبهم قالوا ماذا قال ربکم قالوا الحق وهو العلی الکبیر)(خلاصه ترجمه این آیات،آن است که غیر خدا را نخوانید ؛زیرا اولا نمی شنوند و ثانیا اگر بشنوند هم سودی برای شما ندارند .آنان مالک وشفیع هیچ چیزی نیستند وعاجز تر از همه هستند )2











1.سوره فاطر ،آیه 14.
2.سوره صبا ،آیه 22و23.
نتیجه گیری:
حضرت علی (ع) فرمود:وسیله بالا ترین مقامی است که در  بهشت قرار دارد.مسئله توسل به پیامبران واولیای الهی،چه در زمان حیاتشان،وچه پس از درگذشت آنان حقیقی است که در روزگار پیامبر پیشین،ودر عصر پیامبراسلام(ص)،و پس از پیامبر (ص) ،در روزگار صحابه وتابعیین، ودر قرون مختلف اسلامی ، امری جایز ورایج بوده است ، ومردم مسلمان، از پیروان مذاهب مختلف اسلامی پیوسته برای رفع حاجات ونیاز های خود به پیامبران واولیای الهی متوسل می شدند بنابر این ،توسل مسئله ای است کاملا مشروع واسلامی واگر فرد یا افرادی این سنت پسندیده اسلامی را نادیده گرفته اند ،آنها هستند که از صراط مستقیم فاصله گرفته اند  که بای اشتباهات خویش را اصلاح نموده و به صراط مستقیم الهی باز گردند. توسل به اولیای دین وشفاعت خواهی از ایشان ،هیچ منافاتی یا توحیدافعالی وفاعل مطلقبودن خداوند ندارد.زیرا بد یهی است که همه قدرت ها در طول قدرت خداوند قرار دارند، نه  در عرض آن .در روایات واعتقادات اسلامی تاکید شده است که:لا حول ولا قوه الا با الله؛ (یعنی هیچ تحول وهیچ نیرویی نیست،جز به خدا ).اما توسل مومنان به اولیای خداوند ،از آن رو است که ما اعتقاد داریم آنان می دانند(به اذن خدا) در امور عالم تصرف کنند ونیزمی توانند واسطه فیض الهی باشند. قرآن کریم ، تدبیر بسیاری از امور عالم ،همچون گسترش ابر ها ونزول باران را به فرشتگان نسبت داده است وبویژه ،در آیه 5از سوره نازعات به این امر تصریح دارد:فالمدبرات امرا؛(وسوگند به آنها که امور راتدبیرمیکنند )در عین حال تصریح می کند که همه امور عالم به دست خداست .پس تعارضی نیست که هم خداوند،مالک ومدبر هستی باشد و هم این که فرشتگان وبندگان مقرب الهی ، به اذن او ،تدبیر قسمتی از عالم هستی یا همه آن را به دست گرفته باشند؛ چنان که می توانیم هم پدر را روزی رسان خوانواد ه بدانیم وهم خدای تعالی را ؛زیرا این خداوند است که به پدر،قدرت کار وکسب روزی داده است ودر واقع ،روزی رسان حقیقی خداست. بنابر این وسیله هر گونه تقرب به پروردگا ر را شامل می شود وتقرب پیامبر به خداو بالا ترین درجه هایی که در بهشت وجود دارد یکی از مصداق های آن است.


منابع:
1.قرآن کریم
2.نهج البلاغه
3.حاکم نیشابوری،المستدرک،جلد 3
4.دیوان شافعی ،1378
5.صحیفه سجادیه
6.مکارم شیرازی،ناصر ،شیعه پاسخ می گوید،انتشارات :امام علی بن ابی طالب (ع)،چاپ یازدهم ،تاریخ انتشار:1387





نوع مطلب :
برچسب ها : توسل، آیات، روایات، معنی توسل، قرآن، سنی،
لینک های مرتبط :
دوشنبه 1 خرداد 1396 11:49 ب.ظ
Its like you learn my thoughts! You seem to understand so much about this, like you wrote the e-book in it or something.
I think that you just can do with some p.c.
to force the message house a bit, however instead of that, that is wonderful blog.

A great read. I will certainly be back.
پنجشنبه 24 فروردین 1396 08:19 ب.ظ
Hey would you mind letting me know which hosting company you're
using? I've loaded your blog in 3 different browsers and I must
say this blog loads a lot faster then most. Can you recommend a good internet hosting provider at
a reasonable price? Cheers, I appreciate it!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


درباره وبلاگ


مدیر وبلاگ : هادی الماسی
نویسندگان
جستجو

آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :


-_ !News _-

پخش زنده حرم مهدویت امام زمان (عج)
دعای فرج حدیث موضوعی سوره قرآن
زیارت عاشورا جنگ دفاع مقدس آیه قرآن